Your request was blocked.

Cầu Phú Lương cũ – Chứng nhân lịch sử trên dòng sông Thái Bình

Cầu Phú Lương cũ là một công trình gắn bó lâu đời với người dân Hải Dương, nằm bắc qua sông Thái Bình, nối liền thành phố Hải Dương với huyện Nam Sách. Suốt hơn 100 năm tồn tại, cầu Phú Lương cũ không chỉ đóng vai trò là huyết mạch giao thông mà còn là một phần ký ức không thể thiếu của biết bao thế hệ cư dân, đồng thời chứng kiến những bước thăng trầm lịch sử của vùng đất này.

Lịch sử hình thành và quá trình xây dựng cầu Phú Lương cũ

Cầu Phú Lương cũ được xây dựng vào năm 1916, dưới thời Pháp thuộc, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển giao thông đường bộ và đường sắt Bắc – Nam khi đó. Bên cạnh vai trò là cây cầu kết nối đôi bờ sông Thái Bình, đây cũng là một trong những cây cầu thép đầu tiên trên hệ thống quốc lộ vận chuyển quan trọng ở miền Bắc Việt Nam. Ngày khánh thành cầu đánh dấu bước ngoặt đổi thay lớn cho cư dân hai bờ, mở ra cơ hội phát triển kinh tế - văn hóa và đưa Hải Dương trở thành trung tâm giao thương lớn của khu vực.

Cầu Phú Lương cũ được xây dựng với dạng cầu thép kết hợp mặt đường ray và đường ô tô, chiều dài gần 400 mét, kết cấu vòm thép dầm liên hợp. Mặc dù chịu sự ảnh hưởng của điều kiện khí hậu nhiệt đới, mưa nắng thất thường và chiến tranh khốc liệt, nhưng trong nhiều thập kỷ, cầu Phú Lương cũ vẫn vững vàng bắc ngang dòng nước đỏ nặng phù sa của sông Thái Bình. Tên gọi "Phú Lương" có thể hiểu là vùng đất giàu có, phồn vinh bên bờ con sông lớn, cũng là mong muốn gửi gắm của người xưa về sự ấm no, thịnh vượng cho vùng đất này.

Vai trò của cầu Phú Lương cũ đối với giao thông và kinh tế

Từ lúc hoàn thành, cầu Phú Lương cũ tạo thành lối thông thương huyết mạch nối liền các tuyến đường quốc lộ số 5 và quốc lộ 37. Không những vậy, cây cầu còn giúp rút ngắn thời gian lưu thông từ các tỉnh phía Đông Bắc về Hà Nội và tạo nên những tuyến vận chuyển hàng hóa, nông sản, vật tư vô cùng sôi động. Hình ảnh đoàn xe chở đầy nông sản lăn bánh qua cầu Phú Lương cũ, hay những chuyến tàu xình xịch chạy ngang sóng nước, gần như đã trở thành ký ức không phai của mọi người dân nơi đây.

Qua nhiều thời kỳ lịch sử, cầu Phú Lương cũ đã trở thành điểm nút huyết mạch vận tải cả đường sắt và đường bộ. Trong các cuộc chiến chống thực dân Pháp, rồi sau đó là Mỹ, đây cũng là nơi diễn ra nhiều trận đánh ác liệt nhằm bảo vệ an toàn cho tuyến giao thông tiếp tế từ miền Bắc vào miền Nam Chiến khu. Các lớp lớp thanh niên xung phong, dân quân tự vệ, bộ đội địa phương đã ngày đêm túc trực bảo vệ cầu. Đã từng có những thời điểm, cầu Phú Lương cũ bị địch đánh bom phá hoại, các khúc cầu hư hỏng lại nhanh chóng được dân công và bộ đội sửa chữa để nối liền mạch giao thông huyết mạch.

Cầu Phú Lương cũ với người dân Hải Dương

Không chỉ mang ý nghĩa vật chất, cầu Phú Lương cũ còn là đối tượng gắn bó mật thiết trong đời sống tinh thần của người dân địa phương. Những câu thơ, bài hát như “Cầu Phú Lương soi bóng nước”, “Chiều nghiêng vai gió, cầu Phú Lương đầy nắng” xuất hiện trong không ít áng ca dao ca ngợi vẻ đẹp và ý nghĩa của cây cầu. Đối với bao thế hệ học sinh, cây cầu là điểm dừng chân mỗi buổi tan trường, là nơi đánh dấu mỗi chuyến trở về quê hương sau bao ngày xa cách.

Nhớ về cầu Phú Lương cũ, người dân lại mường tượng tiếng leng keng của bánh sắt tàu hỏa, tiếng còi hú vang vọng giữa buổi trưa hè, bóng dáng những cô gái đội nón lặng lẽ dắt xe đạp qua cầu… Mỗi lần lũ lụt về, cây cầu lại trở thành nơi quy tụ mọi lo toan, hy vọng cùng nhau vượt qua gian khó. Những mùa nước lớn, dưới chân cầu Phú Lương cũ, các đoàn cứu trợ, lực lượng chức năng cùng nhân dân hợp sức chống lũ, giúp nhau giữ mái nhà, ruộng đồng.

Sự đổi thay và những ký ức còn mãi với cầu Phú Lương cũ

Trải qua hơn một thế kỷ tồn tại, dấu chân thời gian đã in hằn lên từng tấm thép, từng thanh cầu gỉ sét của cầu Phú Lương cũ. Năm 2018, do cầu đã xuống cấp, không còn đảm bảo an toàn giao thông nên chính quyền quyết định xây dựng mới cầu Phú Lương hiện đại hơn bên cạnh. Cầu Phú Lương mới với kết cấu bêtông cốt thép rộng rãi, vững chắc được khánh thành, còn cầu Phú Lương cũ chính thức dừng hoạt động và trở thành “chứng nhân lịch sử” thầm lặng trên dòng sông.

Ngày nay, cầu Phú Lương cũ không còn là cây cầu chính phục vụ đi lại, nhưng hình dáng giản dị của nó vẫn luôn là biểu tượng đặc trưng khi nhắc về Hải Dương. Nhiều người dân, đặc biệt là các bậc cao niên, vẫn thường đi dạo, ngắm cảnh hoặc tìm về bên cầu mỗi khi hồi tưởng về một thuở xa xưa gian khó, đậm tình quê. Các nhiếp ảnh gia, nghệ sĩ cũng thường tìm đến cầu Phú Lương cũ để ghi lại khoảnh khắc hoài niệm, làm nên những tác phẩm nghệ thuật độc đáo đậm chất vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Giá trị lưu giữ và bài học từ cầu Phú Lương cũ

Dù bây giờ vai trò thực tiễn của cầu Phú Lương cũ đã chuyển giao cho chiếc cầu mới, song cây cầu xưa vẫn nhắc nhở biết bao thế hệ về truyền thống vượt khó, tinh thần đoàn kết gắn bó thương yêu, ý chí vượt lên gian nan của người đất Hải Dương. Cầu Phú Lương cũ cũng dạy cho mỗi người về giá trị của ký ức, của những di tích lịch sử, những điều giản dị từng chung sống cùng cộng đồng suốt trăm năm.

Hiện nay, đã có nhiều ý kiến đề xuất gìn giữ cầu Phú Lương cũ như một di tích lịch sử hoặc biến nó thành điểm du lịch văn hóa – giáo dục phục vụ các thế hệ sau. Điều ấy chắc chắn sẽ góp phần bảo tồn bản sắc, gìn giữ ký ức và làm giàu có thêm sức sống của thành phố Hải Dương ngày càng hiện đại, năng động.

Kết luận

Cầu Phú Lương cũ không còn đơn thuần là phương tiện qua sông mà đã trở thành một phần hồn cốt của xứ Đông ngàn năm văn hiến. Hơn một thế kỷ trôi qua, những gì cầu Phú Lương cũ in dấu lại đều mang giá trị lịch sử, văn hóa và cảm xúc mạnh mẽ. Dẫu mai này đô thị phát triển, các công trình bề thế xuất hiện nhiều lên, thì mỗi khi ai đó nhớ về Hải Dương, nhớ về những bến nước, dòng sông, chắc hẳn không thể nào quên hình bóng cây cầu Phú Lương cũ bình dị, thân thương trên dòng Thái Bình hiền hòa.