Your request was blocked.

Biến chứng bệnh bạch hầu: Hiểm họa khó lường và cách phòng tránh

Bệnh bạch hầu là một căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm đã từng gây ra nhiều đại dịch trong lịch sử loài người. Tuy các chương trình tiêm chủng mở rộng đã giúp giảm đáng kể tỷ lệ mắc mới, nhưng thực tế những năm gần đây cho thấy bệnh vẫn có thể quay trở lại nếu chủ quan trong phòng ngừa. Một trong những điều đáng lo ngại nhất về căn bệnh này là các biến chứng bệnh bạch hầu có thể để lại hậu quả nặng nề, thậm chí cướp đi cả tính mạng của người bệnh nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời. Vì vậy, hiểu rõ về các biến chứng bệnh bạch hầu cũng như cách phòng tránh chúng là vô cùng quan trọng đối với cả cộng đồng và mỗi gia đình.

Biến chứng bệnh bạch hầu thường xảy ra khi vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae xâm nhập vào cơ thể và tiết độc tố mạnh, làm tổn thương nghiêm trọng các cơ quan. Dưới đây là những biến chứng bệnh bạch hầu phổ biến, nguy hiểm mà ai cũng cần biết:

Thứ nhất, biến chứng bệnh bạch hầu về đường hô hấp là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở người mắc bệnh. Bạch hầu thường tấn công vùng hầu họng, hình thành màng giả dày, màu trắng ngà hoặc xám trên niêm mạc họng, amidan, thậm chí lan xuống cả thanh quản, khí quản và phế quản. Lúc này, màng giả này gây nghẽn tắc đường thở, khiến bệnh nhân khó thở, khò khè, tím tái, trường hợp nặng có thể ngưng thở hoặc tử vong đột ngột nếu không được cấp cứu lấy màng giả kịp thời. Đây là lý do vì sao khi nghi ngờ mắc bệnh, người bệnh cần nhập viện ngay để dự phòng nguy cơ xảy ra biến chứng bệnh bạch hầu về đường hô hấp.

Thứ hai, không thể không nhắc đến biến chứng bệnh bạch hầu sang tim mạch. Độc tố của vi khuẩn bạch hầu có thể tác động trực tiếp lên tim, gây viêm cơ tim. Người bệnh xuất hiện các triệu chứng rối loạn nhịp tim, tim đập nhanh, huyết áp thấp, đau tức ngực, nổi mệt mỏi, thậm chí có thể ngừng tim đột ngột. Viêm cơ tim do biến chứng bệnh bạch hầu thường khởi phát trong tuần thứ nhất đến tuần thứ hai sau khi mắc bệnh, với tỷ lệ tử vong rất cao nếu không chẩn đoán và can thiệp sớm. Nhiều trường hợp tuy sống sót nhưng để lại di chứng nặng nề ở cơ tim, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

Bên cạnh đó, biến chứng bệnh bạch hầu lên thần kinh cũng là điều đáng lo ngại. Độc tố bạch hầu có thể xâm nhập hệ thần kinh, gây nên các rối loạn thần kinh ngoại biên, điển hình là liệt các dây thần kinh sọ não như dây số 9 (thần kinh lưỡi họng), dây số 10 (thần kinh lang thang), dẫn đến hiện tượng nói khó, nuốt khó, khàn tiếng, sặc khi ăn uống, nguy cơ hít phải dị vật vào phổi rất cao, có thể bị viêm phổi hít. Ngoài ra, biến chứng thần kinh còn có thể gây liệt cơ vận động, yếu tay chân, thậm chí liệt hô hấp nếu tổn thương lan rộng. Hậu quả là bệnh nhân có thể phải thở máy kéo dài và có nguy cơ tử vong do suy hô hấp.

Một biến chứng bệnh bạch hầu khác dễ gặp là viêm thận cấp. Độc tố bạch hầu không chỉ phá hủy mô ở họng mà còn ngấm vào máu, tấn công các cơ quan khác trong đó có thận. Biểu hiện là phù, tiểu ít, nước tiểu đỏ hoặc sẫm màu, có protein niệu, nguy hiểm hơn là suy thận cấp. Hiện tượng này càng khiến việc điều trị bệnh trở nên khó khăn và tỉ lệ tử vong gia tăng.

Ngoài ra, không ít trường hợp biến chứng bệnh bạch hầu gây xuất huyết do vi khuẩn phá huỷ thành mạch nhỏ, khiến bệnh nhân bị chảy máu cam, chảy máu lợi, xuất huyết dưới da và niêm mạc.

Những đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng bệnh bạch hầu là trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, người già yếu, người suy dinh dưỡng hoặc mắc các bệnh mạn tính. Nguyên nhân là hệ miễn dịch ở các đối tượng này hoạt động yếu, độc tố của vi khuẩn tấn công nhanh và mạnh hơn.

Hiện nay, phương pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa và kiểm soát các biến chứng bệnh bạch hầu chính là tiêm vaccine đầy đủ đúng lịch theo chương trình tiêm chủng mở rộng. Vaccine bạch hầu đã được chứng minh rất an toàn, hiệu quả và giúp bảo vệ cộng đồng khỏi bệnh và các biến chứng bệnh bạch hầu nguy hiểm.

Trong trường hợp đã nhiễm bệnh, người bệnh cần được cách ly y tế tuyệt đối, theo dõi sát để phát hiện sớm biến chứng bệnh bạch hầu, đặc biệt là dấu hiệu tắc nghẽn đường thở, viêm cơ tim và liệt thần kinh. Điều trị gồm dùng kháng độc tố bạch hầu (Diphtheria antitoxin), kết hợp kháng sinh mạnh như penicillin, erythromycin, chăm sóc hỗ trợ hô hấp, dinh dưỡng tốt và điều trị tích cực các biến chứng. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hay điều trị tại nhà khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh bạch hầu.

Bên cạnh đó, mỗi người đều cần lưu ý thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, tạo môi trường sống sạch sẽ, hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh, chủ động khai báo y tế khi bản thân hoặc gia đình có biểu hiện đau họng, sốt cao, sưng cổ, nuốt đau, khàn tiếng… để được khám và chẩn đoán sớm.

Tóm lại, biến chứng bệnh bạch hầu vô cùng nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng trẻ em, người cao tuổi cũng như người sức khỏe yếu nếu không được phòng ngừa và điều trị kịp thời. Việc nâng cao ý thức phòng bệnh, thực hiện đúng các biện pháp tiêm chủng, giữ vệ sinh cá nhân và cộng đồng là chìa khóa để ngăn chặn nguy cơ biến chứng bệnh bạch hầu gây tổn thương nghiêm trọng cho sức khỏe và cuộc sống của mọi người. Chính mỗi chúng ta hãy là người bảo vệ mình, gia đình và xã hội trước hiểm họa từ biến chứng bệnh bạch hầu bằng những hành động cụ thể, thiết thực từ hôm nay.